این پژوهش به تحلیل قصیده «صحیفه الأحرار» سروده بدر شاکر السیاب با استفاده از روش نورمن فرکلاف در تحلیل انتقادی گفتمان میپردازد. و بر رابطه بین زبان، قدرت و ایدئولوژی تمرکز دارد. هدف مطالعه، بررسی تجلی گفتمان مقاومت در این قصیده، ویژگیهای زبانی و سبکی بهکار رفته در آن، و همچنین ایدئولوژیهای پنهانی است که واقعیت اجتماعی و سیاسی عصر سیاب را بازتاب میدهد.این پژوهش در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین انجام شده است. در سطح توصیف، ساختار زبانی قصیده شامل واژگان، ترکیبات نحوی و تصاویر بلاغی که بیانگر گفتمان انقلابی است، تحلیل شده است. در سطح تفسیر، به بررسی زمینه اجتماعی و سیاسی خلق اثر پرداخته شده و با تأکید بر بینامتنیت با متون دینی و اسطورهای، عمق نمادین قصیده آشکار شده است. در سطح تبیین، ایدئولوژیهای پنهان و ارتباط آنها با روابط قدرت تحلیل شده است، که نشاندهنده ایدئولوژی مقاومت در برابر استعمار و نظامهای سرکوبگر است.یافتههای پژوهش نشان میدهد که سیاب از زبان بهعنوان ابزاری قدرتمند برای بیان گفتمان مقاومت استفاده کرده و میان زیباییشناسی هنری و تعهد سیاسی پیوند برقرار کرده است. این قصیده تنها بیان رنج و درد نیست، بلکه فراخوانی صریح برای انقلاب و تغییر است که آرمانهای مردم عراق برای آزادی و عدالت را بازتاب میدهد. همچنین، این مطالعه بر نقش ادبیات در شکلدهی به آگاهی جمعی و مقابله با ستم تأکید میکند و «صحیفه الأحرار» را بهعنوان نمونهای برجسته از شعر مقاومت در ادبیات معاصر عربی معرفی میکند.
