التفات در قرآن مجید در سطح گفته‌شنو، گفته‌پرداز و گفته: موردپژوهی ترجمة ناصر مکارم شیرازی

صادقی نژاد, مرتضی; افضلی, فرشته

doi:10.22034/jisall.2025.512708.1046

التفات در قرآن مجید در سطح گفته‌شنو، گفته‌پرداز و گفته: موردپژوهی ترجمة ناصر مکارم شیرازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مرتضی صادقی نژاد ¹

فرشته افضلی ²

¹ دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، مترجمی زبان عربی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران.

² استادیار، مترجمی زبان عربی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران.

10.22034/jisall.2025.512708.1046

چکیده

از دیدگاه علم‌ معانی، التفات یعنی خروج از آنچه به‌ گونة طبیعی انتظار می‌رود و از دیدگاه علم‌ بدیع، تغییر بلاغی، این معنا را ژرف می‌کند و این شگرد، یکی از ویژگی‌های گفتمان قرآنی است که با ساختار اطلاعات گفتمان، ساخت مبتدایی و زاویة دید گوینده پیوند دارد . مؤلفه‌های اصلی کنش‌گفتاری در این صنعت در سه سطح گفته ‌شنو، گفته‌پرداز و گفته دسته‌بندی می‌شود. پژوهش حاضر می‌کوشد با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر تعریف علم معانی از التفات و کاربرد مؤلفه‌های کنش‌گفتاری، به گونه‌شناسی کاربست این صنعت بپردازد و درون‌مایه و بافت موقعیتی متن آیات التفات را در قرآن مجید در ترجمة ناصر مکارم شیرازی مورد بررسی قرار دهد و به این دو پرسش پاسخ دهد که کاربرد کدام یک از این سه مؤلفه در التفات قرآن مجید بیشتر است و مکارم شیرازی ترجمة آن را چگونه انتقال داده است؟ یافته‌های پژوهش نشان از آن دارد که از میان سه مؤلفه کنش‌گفتاری: سطح گفته‌پرداز، پربسامدترین و سطح گفته، کم‌‌بسامد‌ترین است و مکارم شیرازی، آیات را بر پایة صنعت التفات و واژه به واژه ترجمه کرده و در برخی از آیات از ترجمة التفات روی برتافته‌است.

کلیدواژه‌ها

کنش‌‌گفتاری

التفات

ترجمه

قرآن

مکارم شیرازی

موضوعات