مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

ساختارگرایی تکوینی در «سفر هشتم سندباد» خلیل حاوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارگروه زبان و ادبیات عربی-دانشگاه خوارزمی تهران-دانشکده ادبیات و علوم انسانی-تهران -ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی-دانشگاه خوارزمی تهران-دانشکده ادبیات و علوم انسانی- تهران-ایران.
10.22034/jisall.2026.548837.1094
چکیده
لوسین گلدمن بر مبنای نظریه ساخت‌گرایی تکوینی خود، به تحلیل ارتباط عمیق میان شاکله اجتماعی و ساختار یک متن ادبی می‌پردازد. به عقیده گلدمن، خالق اثر با آگاهی ممکن خود، در برابر ایدئولوژی وآگاهی کاذب که از جانب قدرت حاکم بر جامعه اعمال می گردد، قرار می‌گیرد. این شرایط دشوار، منجر به تغییراتی مسئله‌دار در ساختار جامعه برای آفرینندۀ اثر روی می دهد. آگاهی ممکن هنرمند، جوهره ای جمعی دارد و به یک گروه اجتماعی وابسته است که خالق اثر آن را نمایندگی می کند. این ساختار اجتماعی، با وحدت ارگانیک بین اجزای اثر ادبی تجلی می یابد. منتقد با تحلیل این وحدت، آن را به ساختار اجتماعی فراگیرتر که اثر در بستر آن شکل گرفته، مرتبط می سازد. طبق این رویکرد، تحلیل قصیده «سفر هشتم سندباد» نشان می‌دهد که بین ساختار اجتماعی دوران حاوی و ساختار این سروده، ارتباطی عمیق و پرمعنا برقرار است. حاوی، در نقش نماینده شاخص تراژدی مدرن در بافت تاریخی و اجتماعی لبنان، شخصیتی مسئله‌دار دارد که در برابر آگاهی کاذب جامعه ایستادگی می‌کند. در این قصیده، سندباد به یک قهرمان مسئله‌دار دگرگون می شود که نمادی از خیزش در برابر بحران های هویتی و تهی شدن جامعه از ارزش‌های واقعی است. «سفر هشتم سندباد» نمایانگر یک جهان‌بینی تراژیک است که نه تنها بحران‌های فردی، بلکه ناکامی‌های تاریخی و اجتماعی را نیز به تصویر می کشد. سندباد، آگاهی ممکن شاعر و طبقه اجتماعی اوست که در پی رهایی از جهان آگاهی کاذب است و در تکوین ساختار این شعر، سهمی اساسی و پرمفهوم داشته است.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 اسفند 1404

  • تاریخ دریافت 01 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 01 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 01 اسفند 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404