بازخوانی رمان العصفوریه با رویکردی انتقادی از روایت پریشی های آن (با تأملی در کاربست رئالیسم جادوئی در رمان)

سلیمی, علی; قبادی, مصیب; پروانه, علی

doi:10.22034/jisall.2026.581764.1119

بازخوانی رمان العصفوریه با رویکردی انتقادی از روایت پریشی های آن (با تأملی در کاربست رئالیسم جادوئی در رمان)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی سلیمی ¹

مصیب قبادی ²

علی پروانه ³

¹ هیئت علمی دانشگاه رازی

² دانش آموخته دکتری دانشگاه رازی

³ مدرس گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

10.22034/jisall.2026.581764.1119

چکیده

رمان «العصفوریه» (تیمارستان) غازی القصیبی نویسنده سعودی، ازجمله رمان‌های رئالیسم جادویی است که تصویری از بهم ریختگی اوضاع معاصر جهان عرب را بازتولید نموده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکردی انتقادی این رمان را بازخوانی نموده و کوشیده به این پرسش پاسخ دهد که تناسب میان شکل و محتوا در این رمان، از چه قوت و ضعف هایی برخوردار است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نویسنده با به کارگیری رئالیسم‌جادوئی؛ درهم تنیدن واقعیت و خیال، ارتباطی ژرف میان قالب و مضون برقرار نموده است. برگزیدن هدفمند یک تیمارستان و یک بیمار بستری در آن به عنوان شخصیت اصلی رمان، انتخابی آگاهانه بوده که با مضمون و محتوای رمان ارتباطی ژرف دارد. اما در کنار این مزیت نسبی، افراط نویسنده در بسط و تکرار روایت‌پریشی‌های قهرمان متوهم رمان، از کاستی‌هایی شکلی آن به شمار می رود؛ گفتگوهای طولانی او به ویژه تک گویی‌های بسیار و رفت آمدهای خیالی و تکراری وی در عالم جن و انس و در میان زمین و آسمان، فقط بر حجم رمان نیفزوده، بلکه مضون آن و هدف نویسنده را نیز، در میان لفاظی‌های ملال‌آوری به حاشیه رانده است. این تکرارهای یکنواخت به قدری زیاد است که هر خواننده‌ای بخشی از رمان را مرور کند، مابقی آن برای او، قابل پیش‌بینی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

رمان عربی

روایت‌پریشی

رئالیسم‌جادویی

غازی القصیبی

رمان العصفوریه

موضوعات