روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

8.بازنمایی روایی سلطه و مقاومت در رمان «الشمس فی یوم غائم» اثر حنّا مینه: خوانشی جامعه‌شناختی از کارکرد عواطف در شخصیت پردازی داستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
3 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
10.22034/jisall.2026.598999.1172
چکیده
رمان به‌عنوان عرصه‌ای برای بازنمایی عواطف شخصیت‌ها، بستری مناسب برای تحلیل جامعه‌شناختی روابط قدرت و شیوه‌های مقاومت در برابر سلطه فراهم می‌آورد؛ بااین‌حال، تحلیل‌های تک‌رشته‌ای ادبیات عربی، به‌ویژه در بررسی کارکرد عواطف در شخصیت‌پردازی، از توانایی تبیین سازوکارهای شکل‌گیری و مدیریت عواطف در پاسخ به ساختارهای سلطه ناتوانند و این مسئله همچنان به چارچوبی میان‌رشته‌ای نیازمند است. رمان «الشمس فی یوم غائم» (۱۹۷۳) اثر حنا مینه با بازنمایی تقابل پدر و پسر به‌عنوان نمادهای سلطه و مقاومت، فضایی غنی برای تحلیل جامعه‌شناختی عواطف فراهم می‌آورد. این پژوهش با هدف تبیین چگونگی بازنمایی سلطه و مقاومت در شخصیت‌پردازی این رمان و با رویکرد میان‌رشته‌ای انجام شده است. نظریه جامعه‌شناسی احساسات تئودور کمپر (۱۹۸۷) با تأکید بر دو مؤلفه قدرت و منزلت، به‌عنوان چارچوب نظری رشته دوم، با روش‌های تحلیل روایت در ادبیات عربی تلفیق شده و سطح تعامل میان‌رشته‌ای از نوع تلفیق روش‌شناختی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شخصیت پدر به‌عنوان نماد سلطه، هرگونه تهدید علیه قدرت و منزلت خود را با خشم پاسخ می‌دهد و شخصیت پسر با افزایش تدریجی قدرت و منزلت از طریق آموختن رقص خنجر، به‌سوی کنش‌های انقلابی سوق می‌یابد. عواطف کلیدی خشم، عشق، امید و ترس، به‌عنوان واکنش‌هایی به تغییرات در جایگاه قدرت و منزلت، در سه سطح شخصیت‌پردازی، فضاهای روایی و نمادهای داستانی بازنمایی می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

دوره 3، شماره 1
شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 02 شهریور 1405
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405