مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

گفتمان‌کاوی اجتماعی-شناختی رمان‌های بگشای لب و یومیات مطلقة (برجسته‌سازی مثبت‌های خودی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل، ایران..
چکیده
 تحلیل گفتمان به‌عنوان ابزار شناسایی ایدئولوژی حاکم بر متن همواره در پی کشف لایه های پنهان متن است. ون دایک به‌عنوان یکی از نظریه‌پردازان تحلیل گفتمان با تأکید بر سه شاخص گفتمان، اجتماع و شناخت مدل تحلیل گفتمان اجتماعی–شناختی خود را با ترسیم مربع ایدئولوژیک و معرفی استراتژی‌ها زبانی گفتمان ساز طراحی می‌کند. مربع ایدئولوژیک ون دایک با ترسیم طرح واره گروه خودی و گروه دیگری، برجسته‌سازی کنش مثبت گروه خودی-منفی گروه دیگری و کم‌رنگ نمایی‌های کنش منفی گروه خودی-مثبت دیگری را کشف می‌نماید. رمان­های فمنیستی همواره با قطب‌بندی جامعه به دو تقابل مرد-زن تلاش می‌نماید، تا ایدئولوژی مردسالارانه جوامع، منفی و تفکرات زنانه، مثبت انگاشته شود. بر همین اساس این جستار تلاش می‌نماید تا با روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس نظریه مربع ایدئولوژیک ون دایک برجسته سازی های مثبت و منفی خودی و دیگری دو رمان «یومیات امرأة مطلقة» و «بگشای لب» را شناسایی نماید. نتایج اولیه حاکی از آن است که در رمان یومیات امرأة مطلقة چون دغدغه نویسنده بیشتر هویت بخشی به زنان است در فصل‌های نخست برجسته سازی منفی های گروه غیرخودی و در فصل‌های پایانی پررنگ نمایی گروه خودی پررنگ‌تر است؛ اما در رمان بگشای لب به دلیل تلاش برای قهرمان سازی از زنان ضلع‌های مرتبط با گروه خودی بسامد بیشتری دارد،. در ارتباط با ایدئولوژی، نویسندگان تلاش نموده‌اند تا با آگاهی بخشی مخاطب به شناخت ایدئولوژی‌های منفی جامعه مردسالار، برخی ایدئولوژی‌های حاکم را حذف، پاره­ای را وارونه و مقداری را بازتولید نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 1، شماره 2 - شماره پیاپی 2
پاییز و زمستان 1403
اسفند 1403
صفحه 71-96

  • تاریخ دریافت 11 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 13 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 08 مرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403