تحلیل گفتمان بهعنوان ابزار شناسایی ایدئولوژی حاکم بر متن همواره در پی کشف لایه های پنهان متن است. ون دایک بهعنوان یکی از نظریهپردازان تحلیل گفتمان با تأکید بر سه شاخص گفتمان، اجتماع و شناخت مدل تحلیل گفتمان اجتماعی–شناختی خود را با ترسیم مربع ایدئولوژیک و معرفی استراتژیها زبانی گفتمان ساز طراحی میکند. مربع ایدئولوژیک ون دایک با ترسیم طرح واره گروه خودی و گروه دیگری، برجستهسازی کنش مثبت گروه خودی-منفی گروه دیگری و کمرنگ نماییهای کنش منفی گروه خودی-مثبت دیگری را کشف مینماید. رمانهای فمنیستی همواره با قطببندی جامعه به دو تقابل مرد-زن تلاش مینماید، تا ایدئولوژی مردسالارانه جوامع، منفی و تفکرات زنانه، مثبت انگاشته شود. بر همین اساس این جستار تلاش مینماید تا با روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس نظریه مربع ایدئولوژیک ون دایک برجسته سازی های مثبت و منفی خودی و دیگری دو رمان «یومیات امرأة مطلقة» و «بگشای لب» را شناسایی نماید. نتایج اولیه حاکی از آن است که در رمان یومیات امرأة مطلقة چون دغدغه نویسنده بیشتر هویت بخشی به زنان است در فصلهای نخست برجسته سازی منفی های گروه غیرخودی و در فصلهای پایانی پررنگ نمایی گروه خودی پررنگتر است؛ اما در رمان بگشای لب به دلیل تلاش برای قهرمان سازی از زنان ضلعهای مرتبط با گروه خودی بسامد بیشتری دارد،. در ارتباط با ایدئولوژی، نویسندگان تلاش نمودهاند تا با آگاهی بخشی مخاطب به شناخت ایدئولوژیهای منفی جامعه مردسالار، برخی ایدئولوژیهای حاکم را حذف، پارهای را وارونه و مقداری را بازتولید نماید.
اویسی,طاهره , بهروزی,مجتبی و حبیبی,علی اصغر . (1403). گفتمانکاوی اجتماعی-شناختی رمانهای بگشای لب و یومیات مطلقة (برجستهسازی مثبتهای خودی). مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی, 1(2), 71-96. doi: 10.22034/jisall.2025.202962
MLA
اویسی,طاهره , , بهروزی,مجتبی , و حبیبی,علی اصغر . "گفتمانکاوی اجتماعی-شناختی رمانهای بگشای لب و یومیات مطلقة (برجستهسازی مثبتهای خودی)", مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی, 1, 2, 1403, 71-96. doi: 10.22034/jisall.2025.202962
HARVARD
اویسی طاهره, بهروزی مجتبی, حبیبی علی اصغر. (1403). 'گفتمانکاوی اجتماعی-شناختی رمانهای بگشای لب و یومیات مطلقة (برجستهسازی مثبتهای خودی)', مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی, 1(2), pp. 71-96. doi: 10.22034/jisall.2025.202962
CHICAGO
طاهره اویسی, مجتبی بهروزی و علی اصغر حبیبی, "گفتمانکاوی اجتماعی-شناختی رمانهای بگشای لب و یومیات مطلقة (برجستهسازی مثبتهای خودی)," مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی, 1 2 (1403): 71-96, doi: 10.22034/jisall.2025.202962
VANCOUVER
اویسی طاهره, بهروزی مجتبی, حبیبی علی اصغر. گفتمانکاوی اجتماعی-شناختی رمانهای بگشای لب و یومیات مطلقة (برجستهسازی مثبتهای خودی). مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی, 1403; 1(2): 71-96. doi: 10.22034/jisall.2025.202962