1.بررسی طرح‌واره‌های تصوری امثال قرآنیِ دارای محوریت «مرگ» و «زوال» براساس الگوی جانسون

زارعی, فاطمه; جمشیدی, فرشته

doi:10.22034/jisall.2025.517730.1069

1.بررسی طرح‌واره‌های تصوری امثال قرآنیِ دارای محوریت «مرگ» و «زوال» براساس الگوی جانسون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه زارعی ¹ ^¶

فرشته جمشیدی ²

¹ دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

² دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

10.22034/jisall.2025.517730.1069

چکیده

از رویکردهای جدیدی که استعاره را از جنبه‌هایی تازه مورد بررسی قرار می‌دهد، مکتب زبان‌شناسی شناختی است. این مکتب هرگونه فهم و بیان مفاهیم انتزاعی در قالب مفاهیم ملموس‌تر را کاربردی استعاری می‌داند؛ از این روست که تأثیرپذیری از روابط تعاملی جسم انسان با محیط، در بیان مفاهیم ذهنی و انتزاعی نقش بسزایی در القای مطلب به مخاطب، ایفا می‌کند؛ بدین رو در راستای جسم‌انگاشتن و قالب انسانی بخشیدن به واژه‌ها که خود متأثر از ارتباط دوسویۀ جسم با دنیای اطراف است، گام‌هایی برداشت که از آن می‌توان به طرح‌وارۀ تصوری اشاره کرد. تحقیق پیش رو با روش توصیفی – تحلیلی نگاشته شده و به تحلیل و واکاوی «ضرب‌المثل‌های قرآنی دارای محوریت «مرگ و زوال» به ارائه انواع طرح‌واره‌های تصوری در سه حوزه حجمی، حرکتی و قدرتی با تکیه بر نظریه معناشناختی جانسون، پرداخته است. با بررسی آیاتِ پر بسامد که مانند مَثَل میان مردم پرکاربرد شده و دارای مفهوم مرگ و زوال است؛ طرح‌واره حجمی حجمی بالاترین سهم را داراست. پس از آن طرح‌واره حرکتی و بعد طرح‌واره قدرتی نمونه‌هایی را به خود اختصاص داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

طرح‌واره‌های تصوری

قرآن کریم

نظریه معناشناسی شناختی

مرگ و زوال

نظریۀ جانسون

موضوعات