مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

5. تحلیل روانکاوی شعر بشار بن برد با تکیه بر نظریة روان‌شناسی کریستوفر لاش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
‌کریستوفر لاش، مورخ، منتقد اجتماعی و نظریه‌پرداز آمریکایی بود که عمدتاً به خاطر نقدهایش بر فرهنگ آمریکایی و به‌ویژه رشد خودشیفتگی در جامعه مدرن شناخته می‌شود. یکی از مهم‌ترین نظریات او، نظریه فرهنگ خودشیفتگی است که در کتابی به همین نام در سال ۱۹۷۹ مطرح شد. کریستوفر لاش اگرچه مستقیماً یک نظریه‌پرداز ادبی نبود، اما دیدگاه‌های او درباره فرهنگ خودشیفتگی و نقدهایش بر جامعه مدرن، تأثیرات عمیقی بر تحلیل‌های ادبی و مطالعات فرهنگی گذاشت. این خودشیفتگی با ویژگی‌هایی مانند تمرکز بیش از حد بر خود، نیاز مفرط به تأیید دیگران، ناتوانی در برقراری روابط عمیق و پایدار، ترس از پیری و مرگ، و بی‌تفاوتی نسبت به آینده مشخص می‌شود. بَشّار بن بُرد، از شاعران دورة عباسی است که وجود ناآرام و روان رنجورش، او را در رونـد تکامـل‌بخـشی شخـصیت هجوگویانه‌اش سوق داد. هرچند بسیاری از محققان، نابینایی وی را عامل هجویـاتش و دچار شدن وی به عقده‌ حقارت گرفته‌اند. نقص جسمانی و شرایط خانوادگی بشار از او شخصیتی روان‌پریش ساخته بود که مکانیسم جبران آن همانطور که از اشعارش بر می‌آید، نوعی خودشیفتگی و خود برتربینی در شخصیت وی بود که امروزه به نام "نارسیسم" از آن یاد می‌شود. از این رو پژوهش حاضر بر آن است تا با شیوه‌ای توصیفی- تحلیلی، نظریۀ خودشیفتگی کریستوفرلاش را در اشعارش مورد بررسی و واکاوی قرار دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تمامی مولفه‌های نظریۀ کریستوفر لاش که خودبزرگ بینی، ارزش زدایی از دیگران، توهمات همه‌توانی، خودپرستی اسنادی، گریز از هم هویت شدن با دیگران و گلایه را در بر می‌گیرد، بر اشعار بشار قابل تطبیق بوده و به گونه‌هایی متفاوت در اشعار این شاعر بازتاب یافته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
بهار و تابستان 1404
شهریور 1404
صفحه 101-124

  • تاریخ دریافت 23 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 12 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 04 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404