مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

6. فضاهای ذهنی در سوره مبارکه انفال بر اساس نظریه فوکونیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده
نظریه فضاهای ذهنی توسط ژیل فوکونیه طرح‌ریزی شده است. این نظریه به بررسی ساخت‌های زبان‌شناسی در ترسیم مدل چگونگی تفکر انسان می‌پردازد. یک متن شامل فضاهای ذهنی مختلف است و از آن‌جا که فضاهای ذهنی بافت‌بنیاد و مکان‌مند هستند، بسیار به هم مرتبط می‌باشند. ساختار جزئی و در هم تنیده این فضاها، به عدم امکان جداسازی آن‌ها می‌انجامد. این فضاها پشت صحنه-هایی هستند که بر اساس صحنه‌های عمومی خلق می‌شوند. قرآن کریم بستر مناسبی برای تحلیل فضاهای ذهنی در هم تنیده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی با گزینش آیاتِ دارای عناصر فضاساز و تطبیق نظریه بر فضاهای مختلف و ساحت آیات، به واکاوی فضاهای ذهنی در سوره انفال اختصاص یافته است. در این سوره مبارکه، موضوعات شامل حکم انفال، مالکیت و بهره‌مندی از غنائم جنگی، عزتمندی مؤمنانِ باتقوا و صبور در رویارویی با کفّار و منافقان، نقشه‌های تباه شیطان و ادعاهای پوچ کفّار در انکار آیات الهی، مطرح می‌شود. این موارد از یک پیش فرض نادرست که همان فضای ذهنی متعارف باشد، برخوردار است که بیشتر آن‌ها برگرفته از نیرنگ شیطان و به تبع او کفّار است و خداوند متعال، واقعیت دقیق و درست آن فضای ذهنی اولیه را تبیین می‌کند و چارچوب‌های درست را در جهت حفظ اخلاقیات، پایبندی به احکام الهی و رشد و تعالی جامعه اسلامی، مطرح می‌کند. فضاهای ذهنی واقعی در این سوره ، ایمان راستین مؤمنان به خداوند و پذیرفتن مصحلت‌ الهی را تبیین کرده است و از وابستگی به تعلقات دنیوی و  حرکت در جهت خلافِ مسیری که خدا و پیامبر(ص) پیش روی بندگان قرار داده‌اند، بازمی‌دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
بهار و تابستان 1404
شهریور 1404
صفحه 125-148

  • تاریخ دریافت 28 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 25 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 13 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404