11. بازتاب گفتمان جبر و قدرت در رمان الطابور اثر بسمه عبد العزیز بر اساس رویکرد نورمن فرکلاف

حسینی, عبدالله; ابراهیم زاده, سید شاهو; حضاری, شقایق

doi:10.22034/jisall.2025.533401.1085

11. بازتاب گفتمان جبر و قدرت در رمان الطابور اثر بسمه عبد العزیز بر اساس رویکرد نورمن فرکلاف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عبدالله حسینی ¹

سید شاهو ابراهیم زاده ²

شقایق حضاری ³

¹ دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

² دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

³ دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.22034/jisall.2025.533401.1085

چکیده

این پژوهش باهدف واکاوی چگونگی بازتاب گفتمان‌های زور و قدرت در لایه‌های زبانی و معنایی اثر صورت‌گرفته است. رمان الطابور اثر ادبی بسمه عبدالعزیز، یک اثری پست‌مدرن است که گفتمان‌های جبر و قدرت به‌عنوان دو محور اصلی در ساختار سیاسی و اجتماعی مصر معاصر منعکس شده است. ضرورت این پژوهش آن است که نشان دهد چگونه یک اثر ادبی می‌تواند اسباب و ‌سازوکارهای سلطه و کنترل را در جامعه‌ تحت سیطره مصر بازنمایی کند. جامعة آماری این پژوهش، رمان الطابور است که به‌عنوان نمونه‌ای شاخص از ادبیات پساانقلابی 2011 مصر شناخته می‌شود. روش پژوهش، توصیفی _ تحلیلی، و مبتنی بر رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف است. نتایج تحقیق بر این گواه است که در سطح توصیف، نویسنده با بهره‌گیری از جملات مجهول، زبان محاوره‌ای و تضاد، فضایی مبهم با علت سربسته، چالش‌برانگیز و سر آلود را از جامعه پر از خفقان، ابهام، ظلم، شکنجه، فساد بین حکومت و مردم و طبقات غیر سردمدار مصر را در صفی طولانی در برابر دری بزرگ و همیشه بسته، برای مخاطب بازآفرینی می‌کند و در سطح تفسیر، بافت اجتماعی و سیاسی زبان و تأثیرپذیری از متون بینامتنی مانند رمان ۱۹۸۴ جورج اورول و محاکمه فرانتس کافکا برای تجسم نظام مستبد سیاسی مصر در طی سالهای 2011تا 2016م، دیده می‌شود و در سطح تبیین، نویسنده با ارجاع‌های ضمنی و سرنخ های متنی ساختار اقتدارگرای پس از انقلاب ۲۰۱۱ مصر و وضعیت نابسامان آن (ویران شهر یا دیستوپیا) را برای خوانندگان ترسیم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

گفتمان

فرکلاف

جبر و قدرت

بسمه عبدالعزیز

الطابور

موضوعات