ادب عربی، به دلیل پیوند با نظام‌های سیاسی، اجتماعی و مذهبی، یکی از منابع مورد اعتماد و مصادر موثق پژوهش‌های تاریخ اسلام بوده است، هم‌چنانکه منابع تاریخ اسلام نیز سرشار از اخبار ادبی، احوال ادیبان، اشعار و حکایت‌های ادبی است. در حقیقت، این منابع، یکی از مصادر بررسی و تحلیل احوال ادیبان، گونه‌های ادبی و موضوعات ادب عربی به شمار می‌آید. افزون بر این، نیاز مورخان مسلمان به منبعی با عنوان ادب عربی به منظور تحلیل اطلاعات و بازسازی مباحث و رخدادهای تاریخی و همچنین بهره‌گیری از ظرافت‌ها و زیبایی‌های آن عناصر ادبی، سبب فراوانی حضور شواهد ادب عربی در تحلیل مسائل تاریخی گردیده است. همچنانکه نیاز ادیبان مسلمان به بن‌مایه‌‌ها، موضوعات و میراث تاریخی بر گستره و شتاب این تعامل افزوده است. نگاهی به سیر تطور تاریخ نگاری و ادبیات عرب در دوره اسلامی، گویای این مهم است و از این‌رو چه بسیار مورخانی که ادیب و شاعر بودند و چه ادیبان بزرگی که آثار تاریخی تالیف کردند. در این پژوهش، ضمن تحلیل و تبیین گفتمان ریشه‌دار ادب عربی و تاریخ اسلام، به ذکر نمونه‌ها و مصادیق برجسته‌ای از این تعامل و داد و ستد نیز اشاره شده است. یافته اساسی پژوهش نیز بیانگر این حقیقت است که تحلیل و تفسیر منابع اصیل ادب عربی (شعر و نثر) و منابع معتبر تاریخی، بدون آگاهی و آشنایی با دیگری، ناممکن و ناتمام است.