روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

1.درآمدی بر پیوند‌های ادب عربی و تاریخ اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
2 استادیار، گروه تاریخ، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/jisall.2026.545210.1092
چکیده
ادب عربی، به دلیل پیوند با نظام‌های سیاسی، اجتماعی و مذهبی، یکی از منابع مورد اعتماد و مصادر موثق پژوهش‌های تاریخ اسلام بوده است، همچنانکه منابع تاریخ اسلام نیز سرشار از اخبار ادبی، احوال ادیبان، اشعار و حکایتهای ادبی است. در حقیقت، این منابع، یکی از مصادر بررسی و تحلیل احوال ادیبان، گونه‌های ادبی و موضوعات ادب عربی به شمار میآید. افزون بر این، نیاز مورخان مسلمان به منبعی با عنوان ادب عربی به منظور تحلیل اطلاعات و بازسازی مباحث و رخدادهای تاریخی و همچنین بهرهگیری از ظرافتها و زیباییهای آن عناصر ادبی، سبب فراوانی حضور شواهد ادب عربی در تحلیل مسائل تاریخی گردیده است. همچنانکه نیاز ادیبان مسلمان به بنمایه‌‌ها، موضوعات و میراث تاریخی بر گستره و شتاب این تعامل افزوده است. نگاهی به سیر تطور تاریخ نگاری و ادبیات عرب در دوره اسلامی، گویای این مهم است . از اینرو چه بسیار مورخانی که ادیب و شاعر بودند و چه ادیبان بزرگی که آثار تاریخی تالیف کردند. در این پژوهش، ضمن تحلیل و تبیین گفتمان ریشهدار ادب عربی و تاریخ اسلامی به ذکر نمونه‌ها و مصادیق برجسته‌ای از این تعامل و داد و ستد نیز اشاره شده است. یافته اساسی پژوهش نیز بیانگر این حقیقت است که تحلیل و تفسیر منابع اصیل ادب عربی (شعر و نثر) و منابع معتبر تاریخی، بدون آگاهی و آشنایی با دیگری، ناممکن و ناتمام است. به همین سبب، تحلیل گفتمان ادبیات و تاریخ، مستلزم شناخت کارکرد عوامل فرهنگی،سیاسی، دینی،ادبی و تاریخی در این داد و ستد است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • تاریخ دریافت 12 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 26 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 08 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405