10.خشونت کلامی در شعر معاصر عربی با تکیه بر نظریۀ «محرومیت نسبی» رابرت گر (مطالعۀ موردی: عبدالله البردونی شاعر یمنی)

آذربار, جبار; امیری, جهانگیر; سلیمی, علی

doi:10.22034/jisall.2026.578996.1114

10.خشونت کلامی در شعر معاصر عربی با تکیه بر نظریۀ «محرومیت نسبی» رابرت گر (مطالعۀ موردی: عبدالله البردونی شاعر یمنی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

جبار آذربار ¹

جهانگیر امیری ²

علی سلیمی ²

¹ گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

² گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، کرمانشاه، ایران

10.22034/jisall.2026.578996.1114

چکیده

رابرت گر، نظریه‌پرداز برجستۀ معاصر، از مهم‌ترین پژوهشگران عرصۀ تحلیل رفتارهای جمعی است که کانون مطالعاتش بر چرایی و چگونگی پیدایش خشونت سیاسی متمرکز است. گر، در تبیین علل بروز خشونت، محرومیت نسبی را بنیادی‌ترین عامل می‌داند و بر این باور است که سه قالب اصلی آن یعنی محرومیت نزولی، محرومیت ناشی از بلندپروازی و محرومیت صعودی، هر یک به شیوه‌ای متفاوت می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری شورش سیاسی شوند. از آن‌جایی که عبدالله بردونی، شاعر یمنی، یکی از نماد‌های بارز اعتراض و تمرد در ادبیات معاصر عرب به شمار می‌رود و در اشعار خود بی‌پرده علیۀ وضعیت نابسامان جامعه به پا می‌خیزد، این پژوهش با ‌شیوۀ توصیفی-تحلیلی و بر اساس نظریۀ محرومیت نسبی، به بررسی علل، زمینه‌‌ها و جلوه‌‌های خشونت کلامی در اشعار او پرداخته و در صدد پاسخ‌گویی به این پرسش است که چه عواملی باعث بروز خشونت در اشعار بردونی شده و کدام نوع محرومیت نقش برجسته‌تری در شکل‌گیری این رویکرد اعتراضی ایفا کرده است. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که محرومیت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی زمینه ساز شورش در شعر بردونی شده و در این میان، محرومیت نزولی نقش پررنگ‌تر و تعیین‌کننده‌تری دارد؛ عاملی که بیش از دیگر گونه‌های محرومیت، به برانگیخته‌شدنِ اعتراض‌ها و شورش‌های شاعرانه او انجامیده است.

کلیدواژه‌ها

مطالعات میان‌رشته‌ای

نقد ادبی

بردونی

رابرت گر

محرومیت نسبی

موضوعات