روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

تحلیل بینارسانه‌ای تدوین سینمایی در رمان میرامار نجیب محفوظ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران، دبیر آموزش و پرورش استان تهران
10.22034/jisall.2026.596537.1164
چکیده
رمان معاصر به دلیل انعطاف‌پذیری ساختاری، همواره از ظرفیت‌های هنرهای نوین، به‌ویژه سینما، برای غنای روایی بهره جسته است؛ با این حال، چگونگی ترجمان زیبایی‌شناختی منطق تصویر به زبان کلام، یکی از چالش‌های بنیادین در پژوهش‌های میان‌رشته‌ای ادبیات و سینما است. رمان عربی معاصر نیز با پذیرش تکنیک‌های هنر هفتم، تحولات ساختاری قابل‌توجهی را تجربه کرده است که در این میان، «تدوین» به عنوان یکی از کلیدی‌ترین ابزارها برای بازآفرینی معنا، نقش برجسته‌ای ایفا می‌کند. نجیب محفوظ، با پیشینه علمی در سینما و تجربه نگارش فیلم‌نامه، از برش‌ها و تدوین سینمایی در آثار داستانی خود بهره برده است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد بینارسانه‌ای و روش توصیفی-تحلیلی، به واکاوی فرآیند انتقال رسانه‌ای و انواع تدوین در رمان میرامار می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که محفوظ با بهره‌گیری از دو دسته کلی «تدوین روایی» (شامل تدوین معکوس، متضاد، موازی و متشابه) و «تدوین بیانی» (شامل تدوین ایدئولوژیک و ریتمیک)، منطق متنی رمان را به منطق بصری فیلم‌نامه نزدیک کرده و به روایت‌های خود بُعدی دراماتیک بخشیده است. این کاربست هنری، علاوه بر تقویت پیوند میان‌رسانه‌ای، به ترسیم دقیق‌تر ابعاد روان‌شناختی شخصیت‌ها و بازنمایی پیچیدگی‌های فضایی و زمانی کمک شایانی کرده است و نشان می‌دهد که چگونه تدوین در رمان می‌تواند فراتر از یک ابزار تزیینی، به عنوان یک فرمول روایی نوین عمل کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 19 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 09 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 11 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 11 شهریور 1405