بررسی تطبیقی رمان­ های «وادی الفراشات» و «شازده احتجاب» در پرتو اثر بال پروانه ­ای با تکیه بر نظریه آشوب ادوارد لورنس

آهن کار, علیرضا; ابویسانی, حسین; مظفری, سودابه; فلاحتی, صغری

doi:10.22034/jisall.2026.590476.1148

بررسی تطبیقی رمان های «وادی الفراشات» و «شازده احتجاب» در پرتو اثر بال پروانه ای با تکیه بر نظریه آشوب ادوارد لورنس

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علیرضا آهن کار ¹

حسین ابویسانی ²

سودابه مظفری ³

صغری فلاحتی ⁴

¹ دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

² دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

³ دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

⁴ دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی. تهران، ایران.

10.22034/jisall.2026.590476.1148

چکیده

نظریه آشوب نخستین بار توسط ادوارد لورنس مطرح شد و این نظریه به بررسی نظام های غیرخطی و پویا پرداخت. پژوهشگران ادبیات بر این باورند که متون ادبی خالی از آشوب نمی باشد. هر دو رمان «وادی الفراشات» و «شازده احتجاب» که به ظاهر تعارض در نوع و مضمون‌شان دارند، در عین بی‌نظمی، از مؤلفه اثر بال پروانه‌ای به عنوان مهم‌ترین مؤلفه نظریه آشوب، بهره‌مند شده‌اند. روش پردازش محتوا در این پژوهش میان‌رشته‌ای که نمی‌توان رخدادها و کنش‌های شخصیت‌های موجود در رمان‌ها را بدون درک روابط تو در تو و علت و معلولی، دقیق و واضح مورد بحث قرار داد، در راستای ادبیات تطبیقی مکتب امریکایی، مبتنی بر رویکردی تحلیلی-تطبیقی(تلفیقی) است. شخصیت های اصلی در هر دو اثر، از الگوی رفتارهای آشوب‌گونه پیروی می کنند که در آن کنش ها و واکنش ها، تابع الگوهای خطی علّی در زمان و مکان پیش بینی شده، نیستند. «عزیز عواد» با سهل‌انگاری، تصمیم‌های عجولانه و رفتارهای هیجانی و در طرف دیگر، «شازده احتجاب» با اختلالات روانی، ساختار جامعه استبدادی و اِعمال خشونت در رفتارها، زمینه‌ساز پیامدهایی شده‌اند که سرآغازشان را باید در اثر بال پروانه‌ای جست‌و‌جو کرد

کلیدواژه‌ها

ادبیات تطبیقی

نظریه آشوب

ادوارد لورنس

«وادی الفراشات»

«شازده احتجاب»

موضوعات