روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

12.تحلیل روان‌شناختی شخصیت احمد در رمان «الشوک والقرنفل» بر اساس الگوی نُه‌گانه انیاگرام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
10.22034/jisall.2026.588655.1133
چکیده
تیپ‌شناسی شخصیت، به‌ویژه الگوی نُه‌گانه انیاگرام، به‌عنوان نظریه‌ای روان‌شناختی، ابزاری برای تحلیل رفتار و خُلق انسان در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد؛ بااین‌حال، تحلیل شخصیت‌های داستانی صرفاً با تکیه بر شواهد روایی یا صرفاً با تکیه بر مفاهیم روان‌شناختی، از تبیین کامل لایه‌های پنهان شخصیت ناتوان است و این مسئله همچنان به چارچوبی تلفیقی نیازمند است. رمان «الشوک و القرنفل» اثر یحیی سنوار، نویسنده فلسطینی، با روایت زندگی احمد در بستر مقاومت و اسارت، شخصیتی چندلایه را ارائه می‌دهد که تحلیل آن نیازمند بهره‌گیری هم‌زمان از شواهد روایی و مفاهیم انیاگرام است. این پژوهش با هدف تبیین چگونگی انطباق ویژگی‌های شخصیتی احمد با تیپ‌های نه‌گانه انیاگرام و شناسایی تیپ غالب او، با رویکردی تلفیقی انجام شده است. نظریه انیاگرام از حوزه روان‌شناسی شخصیت، به‌عنوان چارچوب نظری رشته دوم، با روش‌های تحلیل روایت در ادبیات عربی تلفیق شده و سطح تعامل میان‌رشته‌ای از نوع میان‌رشته‌ای است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تیپ ۲ بیشترین انطباق را با شخصیت احمد دارد؛ دلبستگی او به ابراهیم و مداخله‌گری‌اش در گفت‌وگوی مادر و ابراهیم درباره یافتن همسر، مصداق این گرایش است. در کنار این ویژگی، نشانه‌هایی از تیپ‌های ۱، ۶، ۸ و ۹ نیز در شخصیت او دیده می‌شود و تیپ ۵ به موقعیت‌های تنش‌زا محدود است. بر این اساس، تحلیل تلفیقی نشان می‌دهد که انیاگرام در پیوند با شواهد روایی می‌تواند به تبیین دقیق‌تر شخصیت‌پردازی احمد کمک کند و الگویی برای تحلیل سایر شخصیت‌های داستانی عربی فراهم آورد..
کلیدواژه‌ها
موضوعات

دوره 3، شماره 1
شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 11 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 01 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 06 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405