روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

روایت‌پژوهی میان‌رشته‌ای در زبان و ادبیات عربی

هویت و غربت فرهنگی در رمان «أیام الشمس المشرقة »: رویکردی میان‌رشته‌ای در پرتو نظریهٔ ارتباطات بینافرهنگی ویلیام گادیکانست

نوع مقاله : مطالعه موردی میان‌رشته‌ای

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
3 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
10.22034/jisall.2026.595371.1161
چکیده
هویت و غربت فرهنگی از برجسته‌ترین مسئله‌های ادبیات مهاجرت معاصر است که در بازنمایی کشمکش میان فرهنگ مبدأ و مقصد تجلی می‌یابد. نظریهٔ ارتباطات بینافرهنگی ویلیام گادیکانست، با تمرکز بر مفاهیم خود، هویت اجتماعی و نشانگان هویتی، چارچوبی کارآمد برای درک پویایی‌های هویت در بسترهای جابه‌جایی جمعیتی فراهم می‌آورد. پژوهش پیش‌رو با رویکردی میان‌رشته‌ای در تلاقی روایت‌شناسی ادبیات داستانی عربی و علوم ارتباطات، و با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی کنش‌های کلامی و غیرکلامی شخصیت‌های رمان «روزهای خورشید تابان» پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد شخصیت‌ها از بحران هویتی حادّی رنج می‌برند که ریشه در تضاد فرهنگی دارد و آنان را به اتخاذ راهبردهای دفاعی همچون سکوت، کناره‌گیری و تظاهر به نادانی وامی‌دارد. همچنین کلیشه‌های قومی و پیش‌داوری‌های فرهنگی در تعمیق شکاف هویتی نقش دارند، در حالی که خاطرات جمعی و بازگشت به خویشتنِ فرهنگی، منبعی برای حفظ و بازسازی هویت به شمار می‌رود. این پژوهش نشان می‌دهد که خوانش میان‌رشته‌ای رمان، افق‌های تازه‌ای در تحلیل ادبیات داستانی عربی می‌گشاید و الگویی عملیاتی برای کاربست نظریه‌های ارتباطات در تحلیل متون روایی ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 18 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 30 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 18 آبان 1405
  • تاریخ انتشار 18 آبان 1405