9. کاربست نظریۀ درماندگی آموخته شده و راه‌های برون‌رفت از آن در نمایشنامه «البحث عن الشمس»

سبزیانپور, وحید; علیمرادی, مهیا

doi:10.22034/jisall.2025.532648.1083

9. کاربست نظریۀ درماندگی آموخته شده و راه‌های برون‌رفت از آن در نمایشنامه «البحث عن الشمس»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

وحید سبزیانپور ¹

مهیا علیمرادی ²

¹ استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

² دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

10.22034/jisall.2025.532648.1083

چکیده

درماندگی آموخته شده، واکنشی منفی و مخرب در ذهن است که پس از احساس افسردگی و واپسزدگی، مستأصل و درمانده شده، و باوجود احتمال بسیار موفقیت، در انتظار شکست قرار گرفته است. نمایشنامۀ «البحث عن الشمس» از عزالدین جلاوجی، نقش پدیدۀ اشغال و استعمار را در ایجاد حس ناتوانی و درماندگی در ملتهای تحت سلطه، به شکل نمادین به تصویر کشیده است. این پژوهش میان‌رشته‌ای که با روش تحلیلی- توصیفی و با استناد به منابع و پژوهش‌های روانشناسی به خصوص آرای مارتین سلیگمن (Seligman (Martinروانشناس آمریکایی صورت گرفته، با تبیین مفهوم درماندگی خودآموخته و تطبیق مضامین این نمایشنامه با پدیده مذکور، ضمن بررسی پیامدهای منفی درماندگی، سعی در یافتن روش‌های بکارگرفته شده توسط عزالدین جلاوجی، به منظور برون‌رفت از این مسأله دارد. یافته‌های این پژوهش، حکایت از انطباق موضوع با نظریات درماندگی آموخته شده در علم روانشناسی دارد. همچنین ترسیم نقش کلیدی «غریبه» ، بهعنوان مشاور و راهنما در درمان این اختلال روانی با کاربست عواملی چون آگاهی بخشی به بیمار نسبت به وضعیت موجود؛ خودباوری و خودکارآمد پنداری؛ عزت نفس؛ امیدواری و اعتماد به نفس در بهبود وضعیت «مقهور» که نماد و تصویری از جامعۀ درمانده و بیمار است را دارد.

کلیدواژه‌ها

عزالدین جلاوجی

نمایشنامه

درماندگی آموخته شده

البحث عن الشمس

عزت نفس

موضوعات