مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

مطالعات میان رشته ای در زبان و ادبیات عربی

8.بررسی تطبیقی عنصر مخاطب در اشعار معاصر فارسی و عربی (مطالعه موردی؛ احمد شاملو و بدر شاکر السیاب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران.
2 استادیار، مرکز تحقیقات زبان شناسی کاربردی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.
3 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد ادبیّات تطبیقی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران.
10.22034/jisall.2026.551261.1098
چکیده
مخاطب‌شناسی از مباحث بنیادین در حوزه نقد ادبی معاصر به‌شمار می‌رود و نقش تعیین‌کننده‌ای در تحلیل کارکرد اجتماعی و ارتباطی آثار ادبی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و در چارچوب مکتب تطبیقی آمریکایی، به بررسی و مقایسه عنصر مخاطب در اشعار دو شاعر برجسته معاصر، احمد شاملو از ایران و بدر شاکر السیاب از عراق، می‌پردازد. هدف اصلی این مطالعه، تبیین نحوه شکل‌گیری و کارکرد مخاطب در شعر این دو شاعر، با تمرکز بر سه محور اصلی مخاطب: خداوند، انسان و طبیعت است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که شباهت‌ها و تفاوت­های ساختاری و محتوایی میان دو شاعر، به‌ویژه در زمینه‌های اجتماعی و سیاسی دوران زیست آن‌ها، موجب شکل‌گیری الگوهای مشترک و گاه متفاوتی در تخاطب با مخاطب شده است. هر دو شاعر، با نگاهی متعهد و انسان‌محور، شعر را ابزاری برای بیان دردهای بشری، اعتراض به بی‌عدالتی و بازتاب رنج‌های اجتماعی تلقی کرده‌اند. با این حال، تفاوت‌هایی نیز در نوع نگاه و لحن تخاطب آن‌ها دیده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که شاملو بیشتر بر بیداری و کنشگری انسان تأکید دارد، در حالی که سیاب، انسان را موجودی رنج‌دیده و تنها تصویر می‌کند. هم­چنین، در حالی که شاملو معشوق را نماد رهایی و زیبایی می‌داند، سیاب از زن تصویری اجتماعی و مبارز ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

دوره 2، شماره 2
پاییز و زمستان 1404
اسفند 1404
صفحه 167-194

  • تاریخ دریافت 09 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 13 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 21 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404